Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Có khả năng phù hộ, che chở: Dùng để nói về linh hồn người đã khuất, theo quan niệm dân gian, có thể nghe thấy lời cầu nguyện và ban phước lành, sự bảo vệ cho người sống.
   • Linh thiêng, có sự cảm ứng: Chỉ sự linh ứng, sự hiển linh của các đấng vô hình đối với đời sống tâm linh của người trần.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Cầu mong tổ tiên khôn thiêng phù hộ cho gia đình bình an, mạnh khỏe.
  • Người ta tin rằng những vị anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vẫn khôn thiêng và tiếp tục dõi theo, bảo vệ quê hương.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Khôn thiêng chứng giám": Cụm từ thường dùng trong khấn vái, cầu nguyện, với nghĩa mong các đấng linh thiêng chứng kiến tấm lòng thành.
  • Con xin kính cáo tiên linh, khôn thiêng chứng giám cho lòng thành của con cháu.
• "Phù hộ độ trì khôn thiêng": Nhấn mạnh hành động phù hộ, che chở một cách linh thiêng.
  • Nhờ ơn trên phù hộ độ trì khôn thiêng, mọi việc trong năm đều thuận lợi.

Biến thể và từ gần giống

• Linh thiêng (tính từ): Có tính chất thiêng liêng, được tôn kính, thường dùng rộng rãi hơn cho cả thần linh, thánh thần và các địa điểm tâm linh.
  • Ngôi đền này rất linh thiêng.
• Hiển linh (động từ): (Thần thánh, linh hồn) hiện ra hoặc biểu hiện sự linh ứng.
  • Tương truyền vị thần đã hiển linh giúp dân làng.

Từ đồng nghĩa

• Linh ứng: (Thần thánh) tỏ ra linh nghiệm, đáp lại lời cầu xin.
• Thiêng liêng: Có tính chất tôn nghiêm, cao quý, đáng tôn kính trong đời sống tinh thần, tâm linh.

Thành ngữ liên quan

• "Trên bảo dưới không nghe, dưới cầu trên không *khôn thiêng"*: Thành ngữ phê phán sự bất hiếu, vô đạo đức của con cháu, khiến tổ tiên không thể phù hộ.
  • Gia đình ấy con cái bất hiếu, thật đúng là "trên bảo dưới không nghe, dưới cầu trên không khôn thiêng".
• "Có thờ có thiêng, có kiêng có lành": Tục ngữ thể hiện quan niệm có thờ cúng thì mới nhận được sự linh thiêng phù hộ, có kiêng cữ thì mới tránh được điều dữ.

1. Nói linh hồn người chết có thể phù hộ cho người sống, theo mê tín: Ông bà khôn thiêng đem phúc về cho con cháu.